3 . تصحيحى منتشر ناشده نسخهء شمارهء 5574 در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ايران « 1 » : ( تاريخ كتابت : 1339 ق ، خط : نسخ ، شمارهء صفحه‌ها : 516 ، شمارهء سطرها : 19 ، كاتب : محمّد على مصاحبى نائينى ) . نزديك به همان سال‌ها كه بذل الرّحمن در اروپا به ويراست زاد المسافر اشتغال داشت ، مرحوم حاج سيّد نصر اللّه تقوى ( م . 1326 ش ) - فرسنگ‌ها دور از او - در ايران به فراهم آوردن متنى از اين كتاب سرگرم بود كه البتّه هيچ‌گاه به چاپ نرسيد . نسخهء مورد گفت‌وگو ، رونوشتى است از اين تصحيح منتشر ناشده كه شاعر و خطّاط مشهور ، محمّد على عبرت نائينى ( م . 1321 ش ) آن را بنا بر خواستهء حكيم الملك ( م . 1338 ش ) ، رجل سياسى عصر قاجار - پهلوى ، كتابت كرده و در پايان نسخه نگاشته است : « حسب الأمر بندگان حضرت مستطاب اجلّ اكرم افخم آقاى حكيم الملك - دامت شوكته العالى - تحرير يافت بيد اقلّ الكتّاب محمّد على بن عبد الخالق المصاحبيّ النّائيني في ثانى عشر شهر شوّال المكرّم من شهور سنهء تسعة و ثلاثين و ثلاثمائه بعد الالف - 1339 - من الهجرة النبويّة ، على هاجرها الف سلام و تحيّة . » « 2 » در پايان نسخه ، مؤخّره‌اى از مرحوم تقوى آمده است با سر فصلى چنين از كاتب : « هذا ما قاله مصحّح هذه النسخة الشريفة ، السيّد السّند قدوة الفضلاء و المتبحّرين و زبدة الحكماء و المتألّهين الحاج سيّد نصر اللّه التقوى الاخوى دامت بركاته . » « 3 » وى در مؤخّرهء خويش - كه در حكم مقدّمهء مصحّح است - نوشته است : « كتاب مستطاب زاد المسافرين كه يكى از مصنّفات مقدّم حكماى مسلمين و استاد شعراى بارعين ، حكيم ربّانى ناصر خسرو علوى و بهترين يادگار قرن چهارم هجرى است ، چندين سال مىگذرد كه گاه‌وبيگاه محلّ مراجعه و مطالعهء اين بنده واقع بوده . مرّات عديده با نسخ قديمه و جديده كه به تفحّص به دست آمده با رعايت حفظ نسخه

--> ( 1 ) . ر . ك : فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملّى ، ج 17 ، ص 37 . در فهرست تصحيح و مقابلهء اين اثر را به عبرت نائينى نسبت داده‌اند ، امّا چنان كه از مشاهدهء نسخه آشكار مىشود مصحّح نسخه سيّد نصر اللّه تقوى است و عبرت تنها كاتب آن است . ( 2 ) . نسخهء خطّى ، ص 515 . ( 3 ) . همان ، ص 508 .